357- نظریات اخلاقی

 

1ـ غایت انگارانه
 

ملاک اساسی و نهایی مسأله درست و نادرست و الزام به لحاظ اخلاقی، عبارت است از میزان خیر نسبی ایجاد شده یا غلبه ی نسبی خیر بر شر. بنابراین، عملی صواب است که خودش یا قاعده ای که تحت آن قرار می گیرد در برابر بدیل های دیگر، حداقل غلبه ی خیر بر شر را ایجاد کند یا احتمالاً ایجاد کند یا هدف ایجاد آن را داشته باشد. پس نظرات غایت انگارانه، چیز درست،‌ الزامی و اخلاقاً خوب را بر چیزی بنا می نهد که از لحاظ غیر اخلاقی خوب باشد. البته این گروه در این که چه چیزی به معنای غیر اخلاقی خوب است اختلاف نظر دارند.
از این گروه، لذت گرایان، خوب را «خوشی» و بد را «رنج» تعریف می کند و لذت ناگرایان، خوب را «قدرت»، «معرفت تحقق نفس» یا «کمال» معنی کرده اند.

2ـ وظیفه گروانه
 

این گروه نمی پذیرند که کارهای خوب، الزامی و اخلاقاً خوب، تابعی است از «آنچه به لحاظ غیر اخلاقی خوب است» یا تابعی از آنچه بیشترین غلبه ی خیر را بر شر برای خود، دیگران و جامعه فراهم می کند. آنها فقط خوبی و بدی نتایج یک عمل یا قاعده را ملاک نمی دانند، بلکه ملاحظاتی دیگر، مانند «وجوه خاصی از خود عمل» یا مثلاً «واقعیت دیگر» یا «طبیعت خودش» را در صواب بودن یا الزامی بودن موثر می دانند.